ALAMIN ANG KAHIT NA ANONG BAGAY TUNGKOL SA KALUSUGANG SEKSUWAL AT REPRODUKTIBO

Emerhensyang Kontrasepsyon

emergency contraceptives, family planning, reproductive health

Sa Isang Tingin:

  • Ang mga pildoras o tansong IUD ay maaaring magamit bilang emerhensyang kontrasepsyon pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik upang mabawasan ang tsansang mabuntis.
  • Dapat lamang gamitin pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik, kung ang isa pang paraan ng kontraseptibo ay nabigo, o kung walang ginamit na kontraseptibo.
  • Maaaring magamit hanggang sa limang araw pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik.
  • Ang paggamit ng mga pildoras sa pamamaraang Yuzpe ay hindi garantisadong kasing bisa ng araw-araw na pag-inom ng mga pildoras bilang regular na pamamaraan ng kontrasepsyon.
  • Ang mga pildoras ay maaaring hanggang sa 88 porsyentong epektibo kung ginamit sa loob ng 72 oras (tatlong araw) pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik.
  • Ang mga tansong IUD ay 99.9 porsyentong epektibo kung nakuha sa loob ng 120 oras (limang araw) pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik.

Ano Ito

Ang emerhensyang kontrasepsyon ay binabawasan ang tsansa ng isang babae na mabuntis kung gagamitin sa loob ng unang ilang araw pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik. Dapat itong gamitin bilang huling paraan lamang kung ang iba pang mga paraan ng kontrasepsyon ay nabigo o hindi ginamit sa panahon ng hindi planadong pagtalik.

Nais mo siyang gamitin kung:

  • hindi gumamit ng kontraseptibo noong nagtalik.
  • nakalimutan inumin ang regular na kontraseptibong pildoras o hindi nakagamit ng condom.
  • nasira o natanggal ang condom ng kasosyo.
  • hindi agad nahugot palabas ng iyong kasosyo ang kanyang ari.
  • pinilit kang lumahok sa pagtalik nang walang proteksyon.

Sa Pilipinas, ang mga pang-araw-araw na mga kontraseptibong pildoras ay maaaring magamit bilang emerhensyang kontrasepsyon sa isang partikular na paraan. Ang pamamaraang Yuzpe ay pumipigil sa pagbubuntis bago pa ito mangyari; ito ay isang backup na plano lamang, at hindi dapat gamitin bilang isang regular na pamamaraan ng kontrasepsyon. Kung nais gamiting ang mga pildoras bilang regular na uri ng kontrasepsyon, kumunsulta sa tagapagbigay ng serbisyong pangkalusugan para mapayuhan. Ipagbigay-alam sa tagapagbigay ng serbisyong pangkalusugan kung ginawa ang pamamaraang Yuzpe.

Ang mga tansong IUD ay maaaring magamit bilang emerhensyang kontrasepsyon sa Pilipinas sa kaso ng hindi protektadong pagtalik. Kung ipinasok ng isang tagapagbigay ng serbisyong pangkalusugan sa loob ng 120 oras (limang araw) pagkatapos ng insidente, hanggang sa 99.9 porsyentong epektibo—kahit sa ikalimang araw—at maaaring gamitin hanggang sampung taon kung napagpasyahan mong gamitin ito bilang isang patuloy na kontraseptibo. Ito ang dahilan kung bakit ang tansong IUD ang pinakamabisang emerhensyang kontraseptibo. Kahit na ang paunang gastos ay medyo mas mahal, lubos na epektibo ito sa loob ng maraming taon. Makipag-usap sa iyong tagabigay ng serbisyong pangkalusugan kung nais mong malaman ang higit pa tungkol sa pagkuha ng isang IUD.

Paano Ito Gumagana

Ang pagbubuntis ay hindi nangyayari agad-agad pagkatapos ng pagtalik, kaya posible pa rin ito maiwasan pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik. Tandaan: maaari itong tumagal nang hanggang pitong araw para magsanib ang semilya at selulang itlog pagkatapos ng pagtalik.

Pinipigilan ng mga pildoras ang pagsanib ng semilya sa selulang itlog at magresulta sa pagbubuntis sa pamamagitan ng paglabas ng malaking dosis ng mga hormon na estrogen at progestin sa katawan. Sa pamamagitang ito, ang selulang itlog ay napipigilang umalis ng obaryo at maglakbay sa matris para sa pertilisasyon.

Ang mga pildoras ay nakakapagpababa ng tsansa na mangyari ang isang pagbubuntis kung ginamit sa loob ng unang ilang araw pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik; gayunpaman, laki ng pagbaba sa tsansang mangyari ay depende sa kung gaano kaaga nainom ang pildoras pagkatapos ng insidente, at sa kung anong parte na ng siklo ng regla ang babae kapag ininom niya ito. Mas malaki ang tsansa na mangyari ang pagbubuntis kapag ang siklo ng regla ng babae ay na sa ikalawa o ikatlong linggo na; kung kaya ang bisa ng mga EC na pildoras ay hindi ganap. Ito ang dahilan kung bakit mas mabuti pa rin na gumamit ng isang normal na pamamaraan na kontraseptibo, tulad ng condom o pang-araw-araw na kontraseptibong pildoras.

Ang mga tansong IUD ay gumagana bilang isang emerhensyang kontraseptibo dahil nakakaapekto ito sa paggalaw ng mga semilya, na nakakapigil sa kanila mula sa pagsanib sa isang selulang itlog hanggang sa limang araw pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik. Kung sakaling nagsanib ang semilya at selulang itlog, napipigilan rin ng IUD ang napertilisang itlog mula sa paglakip sa uterine lining, at napipigilan muli ang pagbubuntis.

Paano Gamitin Ito

Gawing ang pamamaraang Yuzpe sa lalong madaling panahon pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik. Bagaman mababawasan nito ang panganib ng pagbubuntis kung ininom sa loob ng 72 oras pagkatapos ng insidente, mas mabisa ito kapag ininom nang mas maaga.

Uminom ng apat na kombinasyong kontraseptibong pildoras (naglalaman ng parehong estrogen at progestin), tulad ng Trust Pills, Lady pills, o Charlize pills, sa lalong madaling panahon. Sundan muli ito ng isa pang dosis ng apat na pildoras pagkatapos ng 12 oras. Sa kabuuan, dapat makainom ka ng walong pildoras.

Kung nagsuka sa loob ng dalawang oras pagkatapos inumin ang alin man sa dosis, kailangan ulitin ang paginom ng dosis na iyon. Tandaan, ang pag-inom nang mas maaga, ay mas mabuti.

Normal para sa iyong susunod na regla na maiba mula sa normal pagkatapos gumamit ng emerhensyang kontraseptibo.

  • maaaring mas matagal o mas maagang dumating
  • maaaring mas mabigat, mas magaan, mas maraming bahid, o gaya lang ng normal.

Maaaring makaramdam ng pagkahilo at pagsusuka pagkatapos uminom ng pildoras.

Kung nakapagpalagay ng tansong IUD sa loob ng limang araw pagkatapos ng hindi protektadong pagtalik, maaari nitong bawasan ang posibilidad ng pagbubuntis hanggang 99.9 porsyento. Upang sumailalim sa pamamaraan, kakailanganin mong mag iskedyul ng bisita sa isang tagabigay ng serbisyong pangkalusugan.

Mga Positibo

  • Maaaring mapigilan ang pagbubuntis pagkatapos ng hindi protektado, hindi planado, at hindi hinahangad na pagtalik.
  • Mapapatahimik at pag-iisip at mababawasan ang pagkabahala kaysa sa walang ginagawa.
  • Madaling gamitin.
  • Ang mga tansong IUD ay 99.9 porsyentong epektibo, at maaaring gamitin hanggang sampung taon.

Mga Negatibo

Mga Pildoras

  • Maaaring magdulot ng pagkahilo at pagsuka.
  • Maaaring magdulot ng pamamaga ng suso, hindi regular na pagdurugo, pagkahilo, pananakit ng ulo (panandalian lamang), at pansamantalang pagbabago sa regla.
  • Dapat gamitin sa pamamaraang Yuzpe.

Tansong IUD

  • Maaaring magdulot ng pananakit ng puson pagkatapos ipasok.
  • Maaaring magdulot ng mas mabigat at mas mahabang regla.
  • Nangangailangan ng pag-iskedyul ng bisita sa tagapagbigay ng serbisyong pangkalusugan para maipalagay.

Mga pinagmulan:

Department of Health. The Philippine Clinical Standards Manual on Family Planning (2014 Edition). Manila, Philippines: DOH. 2014. Pp231-239

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception

https://www.familyplanning.org.nz/clinics/services/emergency-contraception-copper-iud

Please follow and like us:
error

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *

Modal's Close Icon